اوستا

اوستا. (اِ) اوستاد. استاد : هرکه گیرد پیشه ٔ بی اوستا ریشخندی شد بشهر و روستا. مولوی . ◄ (اِخ )اوستا. کتاب دینی زردشت : علم معنی از کتاب اوستا حاصلت ناید مکش چندین عنا. اسیری لاهیجی .

اوستا. [ اَ وِ] (اِخ ) (بمعنی اساس، بنیاد، متن اصلی، پناه و یاوری ) در پهلوی اوستاک در متون تاریخی عربی بستاه، البستاه ابستا، الابستا و الابستاق آمده است . کتاب مذهبی ایرانیان قدیم و زردشتیان و یکی از آثار قدیمی و شایدقدیم ترین اثر مکتوب مردم ایران است . تعیین زمان و قدمت آن بسته به تعیین زمان زردشت میباشد. این کتاب در قدیم ظاهراً بسیار بزرگ بوده است و در روایات اسلامی آمده است که بر روی دوازده هزار پوست گاو نوشته شده بوده است که اسکندر آنرا سوزاند. در زمان بلاش (اول ) اشکانی و سپس در دوره ٔ ساسانیان (در زمان اردشیر بابکان بوسیله ٔ تنسر و پسرش شاپور بوسیله ٔ آذربد مهر سپندان ) بجمعآوری و ترتیب و تدوین اوستا پرداختند. و گویند اوستای کنونی یک پنجم آن است . در زمان ساسانیان تفسیری بزبان پهلوی بر اوستا نوشتند که آنرا زند گویند و غالباً اوستا را با کلمه ٔ زند با هم می آورند وسپس شرحی بر زند نوشتند و آنرا پازند نامیدند که زبانش پاکتر و روان تر از زبان زند میباشد. یعنی هزوارش در آن وجود ندارد اوستا دارای ٢١ نسک و در پنج قسمت است . یسنا (دارای ٧٢ فصل که ١٧ فصل آن گاتها را تشکیل می دهد)، ویسپرد، وندیداد، یشتها، خرده اوستا. قسمتهای مختلف اوستا در زمانهای مختلف و بوسیله ٔ اشخاص نوشته شده است و گویند فقط گاتها از خود زردشت است . اوستا مشتمل است بر نیایش اهورمزدا و امشاسپندان و ایزدان و موضوع های اخلاقی و دینی و داستانهای ملی و غیره . اوستا ظاهراً اول بار در قرن ١٨ م . بوسیله ٔ آنکتیل دوپرون بزبان فرانسوی ترجمه و در ١٧٧١م . در سه جلددر پاریس منتشر شد و سپس مستشرقین بزرگ و بخصوص آلمانها به این کتاب توجه خاص کردند و همه ٔ کتاب و یا قسمتی از آنرا ترجمه کردند مانند اشپیگل (ترجمه ٔ آلمانی، سه جلد ١٨٥٢-١٨٦٣م . لایپزیک )، دو هارله (ترجمه ٔ فرانسوی ١٨٨١م . پاریس ) و دارمستتر (ترجمه ٔ فرانسوی سه جلد ١٨٩٢-١٨٩٣ پاریس ) فریتس ولف (ترجمه ٔ آلمانی ١٩١٠ استراسبورگ ) بارتولومه، گلدنر و غیره . یشتها (در دو مجلد) و یسنا (در دو مجلد) و گاتها و وندیداد بفارسی ترجمه شده و در بمبئی و ایران بطبع رسیده است . (از دایرةالمعارف فارسی ). بگفته ٔ دین کرت در عهد هخامنشیان دو نسخه از اوستا در ایران بوده است که اسکندر یکی را در آتش سوزی استخر سوخته و نسخت دیگر را اسکندربا خود برده و آنچه راجع بطب و نجوم و فلسفه و جغرافیا و جز آن بوده بیونانی نقل داده و بخشهای دیگر ازمیان رفته است . (یادداشت بخط مرحوم دهخدا). اوستا در یک عصر و بیک زبان نوشته نشده . قسمتی که بزردشت منسوب است و قدیم ترین جزء اوستاست موسوم به گات ها میباشد و آن هفده سرود است . (یادداشت ایضاً). بر حسب روایات در سال سی امین سلطنت گشتاسب، زردشت این کتاب را بر ١٢ هزار پوست گاو بخط زرین به گشتاسب عرضه میکند و او دین زردشت می پذیرد. اوستا دارای هشتادوسه هزار کلمه است و تفسیر پهلوی اوستا که در دوره ٔ ساسانیان شده است امروزه متجاوز از یکصدوچهل هزار کلمه است . در زمان شاهان ساسانی بگرد کردن پراکنده های اوستا پرداخته اند و تنها ٣٤٨ فصل بدست آمده است از محفوظات موبدان و آنرا به بیست ویک نسک بخشیده اند و از اوستای ساسانی نیز امروز ظاهراً بیش از یک ربع آن در دست نیست .

اوستا. [ اَ وِ ] (اِخ ) (زبان ...) رجوع به اوستائی شود.