اقبال لاهوری | پیام مشرق | پیام

از من‌ای باد صبا گوی به دانای فرنگ عقل تا بال گشود است گرفتارتر است برق را این به جگر میزند آن رام کند عشق از عقل فسون پیشه جگردارتر است چشم جز رنگ گل و لاله نبیند ورنه آنچه در پرده رنگ است پدیدارتر است عجب آن نیست که اعجاز مسیحا داری عجب این است که بیمار تو بیمارتر است دانش اندوخته ئی دل ز کف انداخته ئی آه زان نقد گرانمایه که در باخته ئی حکمت و فلسفه کاریست که پایانش نیست سیلی عشق و محبت به دبستانش نیست بیشتر راه دل مردم بیدار زند فتنه ئی نیست که در چشم سخندانش نیست دل ز ناز خنک او به تپیدن نرسد لذتی در خلش غمزه پنهانش نیست دشت و کهسار نوردید و غزالی نگرفت طوف گلشن ز دو یک گل بگریبانش نیست چاره این است که از عشق گشادی طلبیم پیش او سجده گذاریم و مرادی طلبیم عقل چون پای درین راه خم اندر خم زد شعله در آب دوانید و جهان برهم زد کیمیا سازی او ریگ روان را زر کرد بر دل سوخته اکسیر محبت کم زد وای بر سادگی ما که فسونش خوردیم رهزنی بود کمین کرد و ره آدم زد هنرش خاک بر آورد ز تهذیب فرنگ باز آن خاک به چشم پسر مریم زد شرری کاشتن و شعله درون تا کی؟ عقده بر دل زدن و باز گشودن تا کی؟ عقل خود بین دگر و عقل جهان بین دگر است بال بلبل دگر و بازوی شاهین دگر است دگر است آنکه برد دانه افتاده ز خاک آنکه گیرد خورش از دانه پروین دگر است دگر است آنکه زند سیر چمن مثل نسیم آنکه در شد به ضمیر گل و نسرین دگر است دگر است آنسوی نه پرده گشادن نظری این سوی پرده گمان و ظن و تخمین دگر است ای خوش آن عقل که پهنای دو عالم با اوست نور افرشته و سوز دل آدم با اوست ما ز خلوت کده عشق برون تاخته‌ایم خاک پا را صفت آینه پرداخته‌ایم در نگر همت ما را که به داوی فکنیم دو جهان را که نهان برده عیان باخته‌ایم پیش ما میگذرد سلسله شام و سحر بر لب جوی روان خیمه بر افروخته‌ایم در دل ما که برین دیر کهن شبخون ریخت آتشی بود که در خشک وتر انداخته‌ایم شعله بودیم، شکستیم و شرر گردیدیم صاحب ذوق و تمنا و نظر گردیدیم عشق گردید هوس پیشه و هر بند گسست آدم از فتنه او صورت ماهی در شست رزم بر بزم پسندید و سپاهی آراست تیغ او جز به سر و سینه یاران ننشست رهزنی را که بنا کرد جهانبانی گفت ستم خواجگی او کمر بنده شکست بی‌حجابانه ببانگ دف و نی می‌رقصد جامی از خون عزیزان تنک مایه بدست وقت آن است که آئین دگر تازه کنیم لوح دل پاک بشوئیم و ز سر تازه کنیم افسر پادشهی رفت و به یغمائی رفت نی اسکندری و نغمه دارائی رفت کوهکن تیشه بدست آمد و پرویزی خواست عشرت خواجگی و محنت لالائی رفت یوسفی را ز اسیری به عزیزی بردند همه افسانه و افسون زلیخائی رفت راز هائی که نهان بود ببازار افتاد آن سخن سازی و آن انجمن آرائی رفت چشم بگشای اگر چشم تو صاحب نظر است زندگی در پی تعمیر جهان دگر است من درین خاک کهن گوهر جان می‌بینم چشم هر ذره چو انجم نگران می‌بینم دانه ئی را که به آغوش زمین است هنوز شاخ در شاخ و برومند و جوان می‌بینم کوه را مثل پر کاه سبک می‌یابم پر کاهی صفت کوه گران می‌بینم انقلابی که نگنجد به ضمیر افلاک بینم و هیچ ندانم که چسان می‌بینم خرم آنکس که درین گرد سواری بیند جوهر نغمه ز لرزیدن تاری بیند زندگی جوی روان است و روان خواهد بود این می‌کهنه جوان است و جوان خواهد بود آنچه بود است و نباید ز میان خواهد رفت آنچه بایست و نبود است همان خواهد بود عشق از لذت دیدار سراپا نظر است حسن مشتاق نمود است و عیان خواهد بود آن زمینی که برو گریه خونین زده‌ام اشک من در جگرش لعل گران خواهد بود مژده صبح درین تیره شبانم دادند شمع کشتند و ز خورشید نشانم دادند