اسماعیلیة
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
اسماعیلیة.[ اِ لی ی َ ] (اِخ ) یا عدنانیه . عرب ساکن حجاز و نجد و اراضی مجاور آن از اواسط جزیرةالعرب، منسوب به اسماعیل بن ابراهیم الخلیل از زن خود مسماة به هاجر.
اسماعیلیة. [ اِ لی ی َ ] (اِخ ) (مقبره ٔ...) مزار اسماعیلیان خاندانی از فقهاء و دانشمندان بخارا و از بقاع متبرک آن شهر. (رودکی تألیف نفیسی ج ١ صص ٤٤٥-٤٤٦).
اسماعیلیة. [ اِ لی ی َ ] (اِخ ) قصبه ایست در مصر سفلی بساحل غربی کانال سوئز، در ٧٠ هزارگزی جنوب پورت سعید و در ٧٢ هزارگزی شمال سوئز در میان کانال و در ساحل شمالی دریاچه ٔ تمساح . این قصبه بوسیله ٔ یک خط آهن از یک طرف با خط آهن سوئز و از طرف دیگر با خطوط قاهره، اسکندریه، رشید و دمیاط ارتباط دارد و یک شعبه از شعبات نیل هم از میان این قصبه جریان یافته وارد دریاچه ٔ تمساح میشود. در سال ١٢٨٠ هَ . ق . خدیو، اسماعیل پاشا این شهر را پی افکند و طبق نقشه ٔ وسیعی کوی و برزنهای زیبا و کوچه های دلگشا در اینجا بوجود آورد و میخواست که مرکز تجارت مهم و فروشگاه عظیمی شود، با این وصف این قصبه به ترقی مأمول نائل نشد. (از قاموس الاعلام ترکی ). و رجوع به ضمیمه ٔ معجم البلدان ج ١ صص ٢٦٥ - ٢٦٦ شود. تعداد نفوس آن بالغ بر ١٥٠٠٠ تن است . ◄ نام کانالیست که از میان قصبه ٔ اسماعیلیه واقع در مصر سفلی میگذرد. (قاموس الاعلام ترکی ).