اسدی توسی | گرشاسپ‌نامه | داستان قباد

گوی بد هنرمند نامش قباد از اهواز گردی فریدون نژاد همی گشت با چاکران گرد شهر که گیرد ز دیدار آن شهر بهر به بازار بتخانه‌ای نغز دید که بود از بلندی سرش ناپدید زمین جزع و دیوارها لاژورد درش زر و بیحاده بر زر زرد به دهلیز گه طاقش از آبنوس که برجش همی ماه را داد بوس همه خم طاق از گهر پرنگار دراو بسته قندیل زرین هزار بر در ز مرمر دو دکان زده به هر یک بر از بت پرستان رده به مجمر فروزان همه مشک ناب شده دود چون میغ بر آفتاب شد از بس گهر خیره چشم قباد بینباشت مغزش ز بس مشک باد در آن خانه شد خواست نگذاشتند شمن هرچه بد بانگ برداشتند که نزد خدایان ما بار نیست نه هم کیشی، ایدر ترا کار نیست قباد هنرجوی بد تند و تیز برآهخت خنجر به خشم و ستیز بدان چاکران گفت یکسر دهید ز خون بر سر هر یک افسر نهید از آن بت پرستان بیفکند هفت همه چاک زد پرده زربفت همه شهر از آن درد بریان شدند به فریاد نزد نریمان شدند فرستاد گرد سپهبد به جای یکی سرور از خادمان سرای بدو گفت بردار کن هر که هست بشد خادم و دید بتخانه پست همه شهر با گریه و سرد باد خروشان گرفته قبای قباد شده چاکرانش از گهر بارکش بتی زر پیکر کشان زیر کش نیارست بد کرد کاو از سپاه بد از ویژگان فریدون شاه چه شورست گفت این که انگیختی که خاک از بر تارکت ریختی سپهبد ترا دار فرمود جای برو نزد او زود و پوزش فزای قباد از بزرگی بر آشفت و گفت به ایران و توران مرا کیست جفت فریدون درشتم نگوید سخن که یارد مرا گفت بردار کن ز تو بی‌بهاتر کجا خواست کس که ببریده پیشی و بدریده پس کئی تو که با من بوی همزبان که نز خیل مردانی و نز زنان سپهدار را داد خادم خبر که هست آن قباد فریدون گهر اگرچه مرا دست دشنام برد ترا نیز هم چندیی بر شمرد ببخشی گناهش به از دار و بند نباید که گردد شهنشه نژند نریمان بر آشفت و دشنام داد به خادم دگربار پیغام داد که گر فریدون خود شه فرخ اوست ز دار اندر آویزش آهخته پوست ندا کن که آن کس که بر مهترش کند سرکشی، این رسد بر سرش ورا با گروهش به هم هرکه بود همان جا کشیدند بر دار زود خوی زشت فرجام کار این کند همه آفرین باز نفرین کند خوی زشت دیوست و نیکو پری سوی زشتخوی نگر ننگری همیشه در نیک و بد هست باز تو سوی در بهترین شو فراز چو بشنید گرشاسب کار قباد پسندید و گفت این بود راه پیمان گذر نریمان نبودی مرا هم گهر اگر کردی از راه پیمان گذر چه رفتن ز پیمان چه گشتن ز دین که این هر دو مه ز آسمان و زمین چو یار گنهکار باشی به بد به جای وی از تو بپیچی سزد در آن هفته نخچیروانی ز دشت بدان سو که جرماس بد بر گذشت بدیدش ز شاخی در آویخته ز سر مغز و خون بر زمین ریخته چو شاه کجا آگهی یافت راست فرستاد کس وز نریمان بخواست نهفتش به دیبا و کافور و مشک تنش سوخت در آتش عود خشک بر شه فرستاد خاکسترش بگفت آنکه بر سر چه راند اخترش چه باید به گیتی چنین رنج برد که آنکس که بی‌رنج بد هم بمرد جهان آن نیرزد بر پرخرد که دانایی از بهر او غم خورد گرت غم نماید تو شو کام جوی می‌آتش کن و غم بسوزان بروی از آن پخته می‌لعل کن جام را که پخته کند مردم خام را کرا با خمار گران تاب نیست ورا چون کباب و می‌ناب نیست همی می‌خور از بن، مخور هیچ درد که می‌سرخ دارد دو رخسار زرد جهان باد دان باده برگیر شاد که اندر کفت باده بهتر ز باد لب ترک و شادی و رامش گزین کت اندر جهان رأی به نیست زین گرت رأی آن نیست بیدار باش پرستنده پاک دادار باش همان خواه بیگانه و خویش را که خواهی روان و تن خویش را چنان زی که مور از تو نبود به درد نه بر کس نشیند ز تو باد و گرد