ارمنیه
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
ارمنیه . [ اَ / اِ م َ نی ی َ ] (اِخ ) ارمن . ارمنستان . ارمینیه . مملکتی است وسیع که در مشرق دریای فرات و جانب شمال دیار بکر و کردستان و آذربایجان و سمت مغرب شروان و سمت جنوب گرجستان واقع است و آن منقسم است بدو قسمت : صغری و کبری . تفلیس و توابع آنرا ارمنیه ٔ کبری و خلاط و مضافات را ارمنیه ٔ صغری نامند. مؤلف برهان گوید: شهری است معروف که آتشکده ٔ درخش در آنجاست . گویند بانی ارمنیه و شیراز و آتشکده ٔ درخش راس مجوسی بوده که الحال براس البغل مشهور است و درهم بغلی منسوب به اوست . -انتهی . و ظاهراً آتشکده ٔ آذرگشنسپ (آذر جشنسف، آذرجشن، آذرخش ) را که در کنار دریاچه ٔ ارمیه نزدیک شیز بوده بصورت درخش و شیراز تحریف کرده اند. رجوع بارمنستان و الجماهر بیرونی صص ١٨٤ - ١٩٥ و فهرست التفهیم بیرونی و محاسن اصفهان مافروخی باهتمام سیدجلال طهرانی ص ٨٣ و حبط ج ١ صص ٧١ - ٧٤ - ٧٨ - ٨٢ - ٨٦ - ١٦٩ - ٢١٩ - ٢٩٥ - ٣٤٠ - ٣٤١ و حبط ج ٢ ص ١٦٩ - ٢٣٤ - ٤٠٨ - ٤١٢ - ٤١٦ و فهرست مجمل التواریخ ابوالحسن گلستانه و فهرست ذیل جامع التواریخ رشیدی تألیف حافظ ابرو شود. ◄ (ص نسبی، اِ) مؤنث ارمنی . زن ارمنی . ◄ سهام ارمنیه . رجوع به سهم شود.
ارمنیه . [ اَ م َ نی ی َ ] (اِخ ) (شاهان ...) سُکمان که او را، بمناسبت نام مخدومش قطب الدین اسماعیل حکمران سلجوقی مرند آذربایجان، قطبی میخواندند. در سال ٤٩٣ هَ . ق ./ ١١٠٠ م . شهر اخلاط را در ارمنیه از بنی مروان گرفت و فرزندان و ممالیک ایشان مدت یکقرن (٤٩٣ - ٦٠٤ هَ . ق .) در این ناحیه حکومت میکردند تا ایوبیان در سال ٦٠٤ هَ . ق ./ ١٢٠٧ م . ایشان را از میان برداشتند. نام این پادشاهان و مدت سلطنت آنان از اینقرار است : سال هجری اسامی ٤٩٣ سکمان القطبی ٥٠٦ ظهیرالدین ابراهیم شاه ارمن ٥٢١ احمد ٥٢٢ ناصرالدین سقمان ثانی ٥٧٩ سیف الدین بگتمر ٥٨٩ بدرالدین آق سنقر ٥٩٤ محمد، المنصور ٦٠٣ - ٦٠٤ عزالدین بلبان (طبقات سلاطین اسلام لین پول ص ١٥٢).