اخیل

اخیل . [ اَ ی َ ] (اِخ ) موضعی است بین دور بنی عبداﷲبن غَطفان و دور طی ٔ. (ضمیمه ٔ معجم البلدان ).

اخیل . [ اَ ی َ ] (ع اِ) مرغی است مختلف الالوان . مرغی است به اندازه ٔ هدهدی که خالهای سرخ و سبز و سپید دارد. مرغی است بزرگتر از قطاء و آنرا حُضاری ّ نیز گویند. مرغی است و آن صُرد است یا شقراق و از آن رو موسوم به اخیل کرده اند که خالهای سیاه و سپید دارد. (منتهی الارب ). شقراق . (بحر الجواهر). شَقرّاق . شِقراق . شرقراق . شرقرق . طیرالعراقیب . (منتهی الارب ). کاسکینه . (دستوراللغة). کرایه . (زمخشری ). کرانه . (مهذب الاسماء). کراکر. (تحفه ٔ حکیم مؤمن ). سبزک . سبزقبا. مرغ کافر. طُمرور. بوقلمون . (بحرالجواهر). و آن مرغی است که عرب آنرا شوم گیرد و بزبان اهل گیلان داد را گویند . ج، خیل . (منتهی الارب ).

اخیل . [ اَ ی َ ] (ع ص ) خالناک . خالدار. باخال : رجل اخیل ؛ مرد خالناک . (منتهی الارب ). آنکه بر اندام او خال بسیار باشد: وجه اخیل ؛ روی باخال . ◄ (اِ) کبر. بزرگ منشی . (منتهی الارب ). ◄ ( ن تف ) نعت تفضیلی از اختیال . ♦ امثال : اخیل من ثعلب فی استه عهنة ؛ قال حمزة هذا مثل رواه محمدبن حبیب و لم یفسره و لااعرف معنی المثل . اخیل من غراب ؛ لانه یختال فی مشیته . اخیل من مذالة ؛ یعنون الامة، لانها تهان و هی تتبختر. اخیل من واشِمة اِستها ؛ قال ابوعمرو هی امراءة وشمت فرجها فاختالت علی صواحباتها ویقال بل هی دُغة. (مجمعالامثال میدانی ).