ات

ات . [ اَ / -َت ْ ] (ضمیر) ادات خطاب است که به آخر کلمه پیوندد. تو : بودنت در خاک باشد بآفدم همچنان کز خاک بد انبودنت . رودکی . عالمت غافل است و تو غافل خفته را خفته کی کند بیدار. سنائی . ملک یوسف ای حاتم طی غلامت ملوک جهان جمله در اهتمامت . انوری . ای نور چشم من سخنی هست گوش کن تا ساغرت پراست بنوشان و نوش کن . حافظ. حافظ نه غلامیست که از خواجه گریزد صلحی کن و بازآ که خرابم ز عتابت . حافظ. زلفت بجادوئی ببرد هر کجا دلیست و آنگاه بچشم و ابروی نامهربان دهد هندو ندیده ام که چو ترکان جنگجوی هرچ افتدش بدست بتیر و کمان دهد. ؟ ◄ ترا : پیران سخن بتجربه گفتند گفتمت هان ای پسر که پیر شوی پند گوش کن . حافظ. تسبیح و خرقه لذت مستی نبخشدت همت در این عمل طلب از می فروش کن . حافظ. ای هدهد صبا بسبا میفرستمت بنگرکه از کجا بکجا میفرستمت . حافظ. ای شاهد قدسی که کشد بند نقابت وی مرغ بهشتی که دهد دانه و آبت . حافظ. و چون کلمه ای به هاء غیرملفوظ (هاء وقف ) ختم شود تاء الحاقی آنرا اَت تلفظ کنند (بصورت تاء ماقبل مفتوح که فتحه ٔ آن کشیده باشد) : به عنبرفروشان اگر بگذری شود جامه ات سربسر عنبری . فردوسی . طالب شراب و ساقی و گل هر سه حاضرند دیگر چه ماند بهر شکفتن بهانه ات . طالب آملی . و چون کلمه ای به یاءمختوم باشد حرکت همزه بماقبل دهند و همزه حذف شود (بصورت تاء ماقبل مفتوح که فتحه ٔ آن کوتاه باشد) : ایا کرده در بینیت حرص ورس از ایزد نیایدت یک ذره ترس . لبیبی .

ات . [ اَت ت ] (ع مص ) غلبه کردن بحُجَّت . (تاج المصادر بیهقی ). غالب شدن بحُجّت بر. ◄ شکستن سر کسی . شکستن چنانکه سر را.