ابن یونس

ابن یونس . [ اِ ن ُ ن ُ] (اِخ ) ابوالحسن علی بن ابی سعید عبدالرحمن بن احمدبن یونس بن عبدالاعلی الصدفی الیمنی المصری . منجم مشهور و صاحب زیج حاکمی معروف به زیج ابن یونس . ابن خلکان گوید این زیج زیجی بزرگ است و من آنرا در چهار مجلد دیدم و در آن بسط قول و عمل هر دو هست و از چیزی فروگذار نشده است و در همه ٔ زیجهای دگر مفصلتر از آن نیافتم و ابن یونس در آنجا گوید که آنرا به امر العزیز پدر الحاکم بامراﷲ صاحب مصر کرده است . ابن یونس مختص در علم نجوم و متصرف در دیگر دانشها و بارع در شعر بود و مردم مصر را در تقویم کواکب تنها اعتماد بر زیج او و زیج یحیی بن منصور است . او را پسری ناخلف بود که کتابها و جمیع تصنیفات او را بمن و رطل بفروخت . اورا شعر بسیار بوده است . وی به سال ٣٩٩ هَ . ق . فجاءةً درگذشت . ابن یونس این قاعده که در مثلثات کروی بسیار بکار میرود کشف و اختراع کرد. جیب تمام ا . جیب تمام ب =١٢ جیب تمام (ا + ب ) + جیب تمام (ا - ب ) و چندین مسئله راجع به مدارات وقسی روی کره را بوسیله ٔ تصویر آنها بر سطح افق و سطح نصف النهار حل کرده است .