آل ساسان

آل ساسان . [ ل ِ ] (اِخ ) ساسانیان . بنی ساسان . نام سلسله ای از پادشاهان ایران پس از اشکانیان منسوب به اسم جدّ مؤسس این پادشاهی، اردشیر بابکان . اردشیر بابک یا بابکان از احفاد موبدی موسوم بساسان بوده و پدر او پاپک درمعبدی به استخر ریاست داشته . نهضتی که اردشیر پیشواو قائد آن گردید برای برچیدن اوضاع ملوک الطوایف و تجدید عظمت و شوکت و رسوم دین باستانی ایران یعنی رسانیدن مملکت بپایه ٔ بزرگواری و مجد دولت هخامنشی و هدم و برانداختن آثار غلبه ٔ اسکندر بود. گذشته از صعوبت و عسرتی که پیشرفت این منظور در داخله ٔ کشور داشت روم شرقی بمغرب و قبائل ترک بشمال و شرق دو عائق بزرگ بودند. اردشیر و اخلاف او بر جمله ٔ این موانع فائق آمدند و بتوحید و بسطت و تحکیم بنیاد ملک کامروا گشتند و از ٢٢٦ تا ٦٣٢ م . یعنی چهارصد سال و اندی سلطنت راندند. و عاقبت بر حسب ناموس طبیعت تاریخ، رو بانحطاط نهاده و مغلوب عرب گشته منقرض شدند : از آن چندان نعیم این جهانی که ماند از آل ساسان وآل سامان ثنای رودکی مانده ست و مدحت نوای باربد مانده ست و دستان . مجلّدی گرگانی . اردشیر اول (٢٢٦)، شاپور اول (٢٣٨)، هرمز اول (٢٧١)، بهرام اول (٢٧٢)، بهرام دوم (٢٧٦)، بهرام سوم (٢٩٣)، نرسی (٢٩٤)، هرمز دوم (٣٠٣)، شاپور دوم (٣١٠)، اردشیر دوم (٣٨١)، شاپور سوم (٣٨٥)، بهرام چهارم ملقب بکرمانشاه (٣٨٩)، یزدگرد اول (٤٠٤)، بهرام پنجم (٤٢٠)، یزدگرد دوم (٤٤٠)، هرمز سوم (٤٥٦)، فیروز (٤٥٨)، بلاش (٤٨٤)، قباد (٤٨٨)، خسرو انوشیروان (٥٣١)، هرمز سوم (٥٧٩)، خسروپرویز (٥٩٠)، شیرویه (٦٢٨)، اردشیر دوم (٦٢٩)، شهریار (٦٢٩)، پوراندخت (٦٢٩)، آزرمیدخت (٦٣٢)، خسرو (٦٣٢)، فرخ زاد (٦٣٢)، یزدگرد سوم (٦٣٢)، و یزدگرد سوم در حمله ٔ عرب مغلوب و کشته شد و ساسانیان به سیگنانفو نزد امپراطور چین رفته و از او مدد خواستند واو بفیروز پسر یزدگرد سپاهی داد تا بایران بازگشت ودر جنگی که خود فیروز سردار بود مقتول گردید.